Bildiri Arşivi

İkinci el piyasalarında online ortamın getirdiği riskler ve belirsizlikler her geçen gün artmaktadır. Tüketiciler satın almadan önce belirsizlikleri azaltmanın yollarını aramaktadır. Risklerin önlenmesinde ve satın alma niyetinin arttırılmasında ürünlerin sunum şekli etkili bir faktördür. Çalışmamızda tüketicilerin ürün sunumunun dinamik veya statik olmasına göre satın alma niyetleri ve risk azaltma eylemleri analiz edilmiştir. Bulgular, dinamik sunumların satın alma niyetini artırdığını ve dolayısıyla riskin azaldığını göstermektedir. Ayrıca yüksek gelir grubunun satın alma niyeti ve risk azaltma eylemi dinamik sunumlarla artarken, düşük gelir grubunun satın alma niyeti ve risk azaltma eylemi statik sunumlarla artmaktadır.

Anketler pazarlama araştırmalarında sıkça kullanılan ölçüme dayalı veri toplama araçlarındandır. Ölçüm araçları tasarlandığı sınırlar dışında uygulanmak istendiğinde ise bir takım uyarlama süreçlerinden geçmek durumundadır. Çalışma 1’de ölçek uyarlama sürecinin nasıl yürütülmesi gerektiğine yönelik araştırmalar değerlendirilerek uygun aşamalar belirlenmiştir. Ardından, orijinal ölçekten Türkçeye çevrilmiş pazarlama alanındaki tüm çalışmalar incelenerek uyarlama sürecini uygulayıp uygulamadıkları değerlendirilmiştir. Çalışmanın son aşamasında ise uyarlama süreci kararı için içerisinde kriterler barındıran, pazarlama araştırmalarında Türkçe ölçek uyarlama süreci için karar ağacı tabanlı bir yaklaşım geliştirilmiştir.

Uluslararası yayın ve yayın işbirliği, akademik dünyada bilgi paylaşımını artırarak disiplinler arası etkileşimi teşvik etmektedir. Özellikle uluslararası yayın işbirlikleri, pazarlama alanında farklı ülkelerden ve farklı disiplinlerden uzmanlarının bir araya gelerek ortak çalışmalar yapmalarını ve bilgi paylaşımını artırmaktadır. Bu bağlamada, bu çalışmada, Türkiye'de pazarlama alanında yapılan uluslararası yayınların değerlendirilmesi yapılarak, ülke, kurum ve yazar işbirliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın amacına uygun olarak, pazarlama konusunda Türkiye adresli uluslararası yayınların incelenmesinde bibliyometrik analiz kullanılmıştır. Bulgular Türkiye’de pazarlama alanında yapılan çalışmaların yıl bazında giderek arttığını; işletme, yönetim ve ekonomi alanlarında yoğunlaştığını; özellikle yayınların ülke işbirliklerinde Amerika ve İngiltere’nin öne çıktığını ve yayınlarda sosyal medya, turizm, sürdürülebilirlik, sosyal medya pazarlaması, pazar yönelimi, tüketim, rekabet avantajı anahtar kelimelerinin sıklıkla kullanıldığını göstermektedir.

Amaca yönelik pazarlama kampanyalarının başarısı, firmanın pek çok değişkeni etkili bir biçimde bir araya getirmesiyle mümkündür. Kampanya tasarımında hangi değişkenlerin daha başarılı sonuçlar vereceğine yönelik çalışmalar çelişkili sonuçlar ortaya çıkarmıştır. Bu araştırmada, marka bilinirliği ve bağış çerçevelemesi değişkenlerinin amaca yönelik pazarlama kampanyasının başarısı (satın alma niyeti ve daha fazla ödeme isteği) üzerindeki etkisi ve bu etkide markaya yönelik tutumun düzenleyici rolü incelenmiştir. Marka bilinirliği (yüksek ve düşük) ile bağış çerçevelemesi (parasal ve oransal) değişkenleri kısa bir hikâye ile manipüle edilerek 2x2 gruplar arası deneysel bir tasarım kurgulanmıştır. Hipotezler iki yönlü varyans ve kovaryans analizleri ile test edilmiştir. Analizler sonucunda, markaya yönelik tutumun, marka bilinirliği ile kampanya başarısı arasındaki bağıntıyı anlamlı bir şekilde değiştirdiği belirlenmiştir. Ancak, bağış çerçevelemesi ile kampanya başarısı arasında anlamlı bir bağıntı saptanamamıştır. Bulgular tartışılmış, firmalara ve araştırmacılara önerilerde bulunularak çalışma tamamlanmıştır.

Bu çalışmanın amacı, kitle dağıtımı (CD) iş modelinin sürdürülebilirliğin üç sütununda sergiledikleri faydaları ve riskleri dört temel kitle dağıtımı paydaşı açısından -hizmet sağlayıcılar (CDSPs), müşteriler, kitle kuryeleri ve toplum- araştırmaktır; ve CD işletmelerin sürdürülebilirliğin iyileştirilmesine yönelik önerilerde bulunmaktır. Kapsamlı bir sistematik literatür taramasının (SLR) ardından, niteliksel metodoloji ile kitle kuryeleri ve CDSP işletmeleri yöneticileriyle yapılan bir dizi yarı yapılandırılmış mülakat uygulanmıştır. Sürdürülebilirliğin üç sütunu açısından CD iş modelinin faydalarını ve risklerini ortaya çıkarmak için tüm verilere içerik analizi uygulanmıştır. Bulgular CD iş modelinin, sürdürülebilirliğin üç sütununda; doğrulanmış, dönüştürülmüş ve yeni fayda ve risklerini tespit ederek sunmaktadır. Çalışma, CD hakkındaki bilgiyi genişletiyor ve sürdürülebilirliğinin iyileştirilmesine ışık tutuyor. Bulgular, CDSP yöneticilerinin CDSP’lerin sürdürülebilirliğini iyileştirmede göz önünde bulunduracakları özellikleri ortaya çıkarmaktadır.

Geleneksel pazarlama normlarının zeminini sarsan postmodern pazarlama yaklaşımında tutundurma faaliyetleri, markaların başarıya ulaşmasında kritik bir rol oynamaktadır. Bu yaklaşım, tüketici beklentilerinin hızla evrildiği, kültürel sınırların belirsizleştiği bir ortamda markaların etkili bir şekilde iletişim kurabilmesini gerektirir. İkonik marka haline gelmenin öncelikli ve önemli yanı, ürünlerin satın alınmasında tüketicilerin ihtiyaçlarının gözetilmesi, bu yönde bir kimlik yaratılması ve teknolojik değişimlere adapte olup, rekabet üstünlüğü sağlanmasıdır. Dolayısıyla tüketicilerin bir markayı satın almaya değer bulmasında ürün ve fiyattan çok tutundurma faaliyetleri içerisinde tüketicilerin değerleri ve duyguları önem taşımaktadır. Bu çalışmada, ikonik dünya markalarının postmodern tutundurma faaliyetleri ele alınmış ve yapılan vaka analizleri sonucunda markaların tutundurma faaliyetleri yoluyla yapay zekayı farklı araçlarla kullandığı ve markalar tarafından kişiselleştirilmiş müşteri deneyimi sunmak için yapay zeka uygulamalarına gittikçe daha fazla başvurduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bu çalışmanın amacı, markaların yapay zeka destekli chatbot kullanımının müşteri memnuniyeti ve kullanıcı sadakati üzerindeki etkilerini belirlemektir. Bu araştırmanın evrenini herhangi bir chatbot kullanma deneyimine sahip olan kişiler oluşturmaktadır. Araştırmanın analiz aşamasında IBM SPSS 20 ve SmartPLS 4 paket programları kullanılmıştır. Araştırma kapsamında önerilen araştırma modelinde yer alan ilişkileri test etmek amacıyla sırasıyla doğrulayıcı faktör analizi ve yapısal eşitlik modellemesi analizi yapılmıştır. Yapısal eşitlik modellemesi analizi sonucunda bilgi kalitesi, hizmet kalitesi, algılanan kullanışlılık ve güvenin müşteri memnuniyeti üzerinde pozitif ve anlamlı etkileri olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, bilgi kalitesi, hizmet kalitesi, algılanan kullanışlılık ve güvenin kullanıcı sadakati üzerinde dolaylı etkileri olduğu da tespit edilmiştir. Araştırmanın bir diğer önemli bulgusu ise müşteri memnuniyetinin kullanıcı sadakati üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Bu çalışmanın sonucunda, işletmelerin müşterilerle etkileşime geçen yapay zeka destekli chatbot’larda özellikle bilgi kalitesi, hizmet kalitesi, algılanan kullanışlılık ve güven unsurlarını optimize ederek müşteri memnuniyetini ve kullanıcı sadakatini artırabilecekleri önerilmektedir.

This study aims to investigate the effects of artificial intelligence (AI) marketing efforts on the brand preference and repurchase intention. The study also examines the mediating role of social media engagement, customer brand relationship, and brand preference. An online survey questionnaire was used to collect data for this study, with a total of 434 respondents participating. The collected data was analyzed using PLS-SEM. The findings of the study revealed that AI marketing efforts did not have a significant impact on brand preference. However, AI marketing efforts significantly influence social media engagement and consumer brand relationship. Brand preference was found to have a positive and significant effect on repurchase intention. Additionally, social media engagement and consumer brand relationship were found to have a positive and significant effect on brand preference. The study also found that social media engagement and consumer brand relationship partially mediated the relationship between AI marketing efforts and brand preference

This exploratory study examined how voters perceive different aspects of the mayor's performance, their likelihood to recommend the mayor, as measured by the Net Promoter Score (NPS), and identified the factors that predict their likelihood of recommending the mayor to their friends and relatives. The results indicate that respondents (voters) express dissatisfaction with city services, which reflects negatively on the town mayor, as evidenced by the low recommendations and negative NPS. Moreover, the study uncovered significant predictors of recommending the mayor to others across all respondents and within various demographic segments. The findings carry strategic implications for both the town mayor and the broader field of political marketing.

Bu çalışmanın amacı, bir kahve markasının şubelerinde verdiği hizmetlerin; tüketicilerin algıladıkları hizmet kalitesi, algıladıkları değer düzeyi ve memnuniyet düzeylerinin onların davranışsal niyetleri üzerindeki etkisini araştırmaktır. Bu amaçla 1-20 Mart 2024 tarihlerinde veriler çevrimiçi anket tekniğiyle toplanmıştır. Toplanan verilere SmartPls ile de Faktör Analizi ve Yol Analizi uygulanmıştır. Analiz sonucunda hizmet kalitesi unsurlarından bazılarının sembolik ve işlevsel değer üzerinde anlamlı ve olumlu etkilere sahip olduğu, algılanan hizmet kalitesi ve algılanan değerin müşteri memnuniyetini olumlu ve anlamlı bir şekilde etkilediği ve son olarak da tüm değişkenlerin davranışsal niyet üzerinde olumlu ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu bulunmuştur.

Tüketiciler, satın alma kararlarını sadece ürün/marka boyutunda değil, firmaların insan hakları, eşitlik gibi sosyal sorumluluk konularındaki hassasiyetlerini de dikkate alarak vermektedirler. Bu bağlamda kimi tüketiciler boykot gibi eylemler ile firmalara yönelik olumsuz tepkilerini gösterebilmektedir. Bu araştırma uzun dönemden beri süregelen Filistin-İsrail çatışmasının Türk tüketicilerinin davranışı üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Bu noktada savaş motivasyonlu boykotların marka imajı ve satın alma niyeti üzerindeki etkisi üzerinde durulmuştur. Bu doğrultuda Türkiye ve dünyada bilinen bir hazır kahve markası ele alınmış ve Türkiye’de bulunan 18 yaş ve üzeri 214 hazır kahve tüketicisi ile çevrimiçi anket yapılmıştır. Anketten elde edilen bulgular, savaş motivasyonlu boykotun marka imajı ve satın alma niyeti üzerinde negatif etkisi olduğunu göstermiştir. Aynı zamanda marka imajının marka sadakatine, marka sadakatinin de satın alma niyetine doğrudan etkisinin olduğu ortaya konmuştur.

Günümüzde tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılamak için sıkça kullandıkları çevrimiçi alışveriş platformları, müşterilerine daha hızlı ve doğru bilgi sağlamak, müşterileriyle etkileşim kurmak, müşterilerine her zaman ve her yerde hizmet sunmak ve bireysel kişiselleştirilmiş öneriler geliştirmek üzere yapay zeka destekli pazarlama faaliyetleri yürütmektedir. Bu faaliyetlerin yürütülmesinde nihai hedef tatmin olmuş ve sadık müşterilere sahip olmaktır. Bu çalışmada, çevrimiçi alışveriş platformlarında yapay zeka destekli pazarlama faaliyetlerinin müşteri tatmini ve müşteri tatmini aracılığıyla müşteri sadakati üzerindeki etkisi incelenmiştir. Çalışmada 390 tüketiciden veri toplanmış ve veriler yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmiştir. Sonuçlar, etkileşim, bilgilendirme ve erişilebilirliğin müşteri tatmini üzerinde anlamlı etkisi olduğunu ortaya koymuştur. Ancak kişiselleştirme ile müşteri tatmini arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanamamıştır. Dahası, müşteri tatmininin etkileşim, bilgilendirme ve erişilebilirlik ile müşteri sadakati arasındaki ilişkide aracı etkisi olduğu tespit edilmiştir. Aracı etki, kişiselleştirme ve müşteri sadakati arasındaki ilişkide bulunamamıştır.

Sosyal kıskançlığın satın alma davranışları üzerindeki etkilerinin önemli bir psikolojik faktör olduğu gözlemlenmiştir. Literatürde, sosyal kıskançlığın satın alma niyetini etkileyebileceğine dair bulgular mevcuttur. Bu araştırma, sosyal kıskançlığın satın alma niyeti üzerindeki etkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ayrıca sosyal kıskançlığın satın alma niyeti üzerindeki etkisinde cinsiyetin nasıl bir düzenleyicilik rolü olduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda çalışmanın örneklemi, Türkiye’nin İstanbul ilinde yaşayan toplam 443 bireyden oluşmaktadır. Araştırmaya dâhil olan bireylere yüz yüze anket uygulanmıştır. Sosyal kıskançlık ölçeği ve satın alma niyeti ölçeği veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırma bulguları sosyal kıskançlık ile satın alma niyeti arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca elde edilen bulgulara göre; sosyal kıskançlık yaşayan bireyler diğer bireylere kıyasla daha fazla bir ürünü satın alma niyeti sergilerler. Diğer taraftan, cinsiyet sosyal kıskançlık yaşayan bireylerin satın alma niyetine olan etkisinde düzenleyici bir role sahip olduğu ortaya konulmuştur.

Algı haritaları, pazarda varlık gösteren markaların algısal olarak konumlarını tespit ederek mevcut risklerini azaltmak için pazarlama stratejilerinin belirlenmesine yardımcı olmaktadır. Gıda sektöründe yaşanan yoğun rekabet koşulları altında işletmelerin pazarlama stratejilerinde doğru karar vermeleri; mevcut koşulları doğru okuması, tüketicilerin markalara ilişkin mevcut algılarını belirlenmesi, ideal noktalarının tespiti ve konumlandırma kararlarını buna göre karar vermesi doğru konumlanma şansını artıracaktır. Bu araştırmada Denizli’de faaliyet göstermekte olan gıda perakende markalarına ait algı haritası çalışması uygulanarak Yüksektepe gıda perakande markasının algı haritasındaki konumu ve ideal noktanın belirlemesi sonucunda geliştirebileceği pazarlama stratejilerine yer verilmiştir.

Günümüz işletmeleri, rekabet avantajı elde etmek ve pazarda öne çıkmak amacıyla keşfedilmemiş bilgileri ortaya çıkararak faaliyet göstermektedirler. Market sepeti analizi, işletmelere bu keşfedilmemiş bilgileri sunarak, rakiplerinin önüne geçmelerine ve satışlarını artırmalarına olanak sağlayan önemli bir araçtır. Bu çalışmada, Denizli ilinde faaliyet gösteren bir süpermarketin verileri kullanılmış ve pazar sepeti analizi ile incelenmiştir. Analiz sonuçları, ürün satışları ile en çok satılan ürünlerin belirlenmesini, bu ürünlerin frekanslarını, en çok satılan ürünler ile ilişkili destek ve güven değerlerini içermektedir.

Bu çalışmada tüketicilerin öneri sistemlerine yönelik algı ve öneri türlerine yönelik farkındalıkları, davranışsal tepkileri ile bu sistemlerin tüketicilerin genel alışveriş deneyimleri üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla fenomenolojik nitel araştırma tasarımı kullanılmıştır. Amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi ile kartopu örneklemesi yönteminin tercih edildiği araştırma kapsamında 13 katılımcı ile görüşmeler yapılmıştır. Veriler, yüz yüze derinlemesine mülakat tekniği ile elde edilmiş ve MAXQDA 2022 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde tematik analiz, görselleştirme açısından ise kod modelleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda 3 tema, 17 kod, 192 alt kod belirlenmiştir. Elde edilen bulgular her bir tema-kod-alt kod açısından yorumlanarak çıkarımlarda bulunulmuştur.

Yapay zeka günlük yaşamımıza giderek daha fazla entegre olmakta ve tüketicilerin karşısına sosyal medya, online alışveriş, eğlence, sağlık, kişisel asistan, akıllı ev aletleri gibi alanlarda çıkmaktadır. Akıllı Asistan Hoparlörler son yıllarda büyük bir popülerlik kazanarak dünya çapında birçok tüketicinin evlerinde kullandığı bir ürün haline gelmiştir. Bu ürünlerin pazarı büyümeye devam ettikçe, çevrimiçi yapılan yorumlar yoluyla müşteri memnuniyetini anlamak hem işletmeler hem de tüketiciler için önemli hale gelmektedir. Bu çalışmada, müşterilerin Akıllı Asistan Hoparlör tercihleri hakkında bilgi edinmek için çevrimiçi alışveriş sitelerindeki tüketici yorumlarına yönelik içerik analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda, müşteri yorumlarının ürünün fiziksel kalitesi, dil destek özelliği, genel memnuniyet, ses algılama hızı ve ses kalitesi gibi somut unsurlara dayanan “Bilişsel Bilgi” ağırlıklı olduğu görülmektedir.

Consumers' interest in and willingness to adopt health and wellness behavior has been gaining importance in today's marketing world. In this regard, social media and social media influencers who share content about health and wellness have a considerable effect on consumers' behaviors. To explore consumers’ existing motivations and barriers towards health and wellness behavior, alongside how consumers' health and wellness behaviors are shaped by social media and social media influencers, semi-structured in-depth interviews with 16 consumers in Izmir were conducted in fall 2022. Findings reveal that motivations and barriers for consumers’ health and wellness behavior group under two themes: social factors and personal factors. The themes related to the positive impact of social media and social media influencers on consumers' health and wellness behaviors encompass informativeness, encouragement, affordability, and practicality. The themes related to the negative impact of social media and social media influencers on consumers' health and wellness behaviors encompass physical injury and obsession.

Bağış konusunda gerçekleştirilen çalışmalar genellikle bağışçılar ve bağışı toplayanlar etrafında şekillenmektedir. Ancak, varlığı bağış sürecinin başlamasına yol açan faydalanıcılar üzerine sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu doğrultuda, mevcut çalışma hem teoride hem de uygulamada faydalanıcı olarak konumlandırılan mültecilerin bağışı ve bağış sürecini nasıl algıladıklarını anlamaya çalışmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımı benimseyen bu çalışmanın verileri 14 (7 Afgan ve 7 Suriyeli) mülteciden derinlemesine görüşmeler yapılarak toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde ise, nitel içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları faydalanıcıların bağışı ve bağış sürecini algılamalarının komşuluk, din, bağışa konu olan nesne ve bağışın kullanım önceliği olmak üzere 4 farklı tema etrafında şekillendiğini göstermektedir. Elde edilen sonuçların ilgili literatürdeki boşluğu doldurma gayretiyle teorik ve faydalanıcıları daha iyi anlayarak ise pratik katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Bu çalışmanın amacı paylaşım ekonomisi konusunda yayınlanan makalelerin bibliyometrik analizinin yapılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda R programında yer alan Bibliometrix ve Biblioshiny paketleri kullanılarak SCOPUS veri tabanında yer alan 2265 makale değerlendirilmiştir. Çalışmada değerlendirilen makalelere yayın sürecini tamamlayan ve anahtar kelimesinde “sharing economy” ifadesini içerenler dahil edilmiştir. Bu kapsamda paylaşım ekonomisi konulu ilk makalenin 2013 yılına ait olduğu görülmüştür. Çalışmada paylaşım ekonomisi konulu yayınların en çok 2020 yılında yayınladığı ve sonrasında azalma eğiliminde olduğu görülmüştür. Ayrıca bu konuda en çok yayın yapan ülkenin Çin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Paylaşım ekonomisi konusundaki yayınlarda “paylaşım ekonomisi” anahtar kelimesinden sonra en çok kullanılan anahtar kelimeler “airbnb”, collabrative consumption- işbirlikçi tüketim”, sustainability-sürdürülebilirlik”, “trust-güven” ve “uber” olduğu tespit edilmiştir.

Reklama ve Ar-Ge’ye yapılan harcamaların ESG ve finansal performans arasındaki ilişkiyi etkilediğine dair çalışmalar bulunmakla beraber, yeşil ve kahverengi aklama yapan şirketlerde reklam ve Ar-Ge harcamalarının rolü ile ilgili yazının kısıtlı olduğu belirlenmiştir. Yazındaki bu eksiklikten yola çıkılarak araştırmanın amacı, kaynak temelli teorinin ışığında, dünya genelinde 51 farklı ülkeden gelen şirketlerin 20 yıl içeren verisiyle firmaların reklam ve Ar-Ge harcamalarının ESG ve finansal performans ilişkisi üzerindeki etkilerini ortaya koymak ve bu ilişkide çevresel iletişimin rolünü sorgulamaktır. Modeldeki diğer önemli değişkenler makine öğrenmesi yöntemlerinden Lasso ile belirlenmiştir ve düzenleyici etkinin varlığını ortaya koymak için düzenleyici çoklu (MMR) regresyon analizi yapılmıştır. Bulgulara göre, reklam yoğunluğunun modelde düzenleyici değişken olarak yer almaması durumunda ESG performansının aynı yıldaki finansal performansı artırmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca yeşil aklama yapan şirketler için Ar-Ge, kahverengi aklama yapan şirketler için de reklam yoğunluğu ESG-finansal performans ilişkisinde daha önemlidir, dolayısıyla çevresel iletişim stratejisi önemli bir stratejik karardır.

Çoğunlukla teknolojik ve bilimsel gelişmelere dayanan sanayi devrimleri, tarih boyunca insanlık için önemli kilometre taşları olmuştur. İçerisinde bulunduğumuz Endüstri 5.0 dönemi birçok sektörde olduğu gibi pazarlama alanında da önemli değişim ve dönüşüm yaratmıştır. Bu çalışma Endüstri 5.0 döneminde, yapay zekanın etkisiyle pazarlama alanındaki değişimin nasıl gerçekleştiğini anlamayı hedeflemektedir. Bu amaçla inceleme, Endüstri 5.0 kapsamında yapay zekâ ve pazarlama ile ilgili bilimsel çalışmaların değerlendirilmesi ve analiz edilmesi üzerinden gerçekleştirilmektedir. Çalışmada alan yazın taraması ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda Google Scholar ve Ulusal Tez Merkezi üzerinden “Endüstri 5.0, yapay zeka ve pazarlama” anahtar kelimeleri kullanılarak yapılan tarama sonucunda ulaşılan 32 akademik çalışma incelenmiştir. İnceleme sonucunda, Endüstri 5.0 kapsamında yapay zekâ ve pazarlamayı ele alan çalışma sayısının az olduğu, yapılan çalışmaların makale şeklinde ve daha çok nitel yöntem benimsenerek gerçekleştiği gözlemlenmiştir. İncelemeye dahil edilen akademik çalışmaların çoğunlukla pazarlamada yapay zekâ etkisini ölçmek ve pazarlama 5.0 kavramını açıklamak amacıyla gerçekleştirildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu çalışmanın amacı, sosyal medya pazarlamasının yeşil ürün satın alma niyeti üzerindeki etkisinde bandwagon etkisinin aracı role sahip olup olmadığını araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda 1870 kişiye online anket yöntemi uygulanarak veri elde edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Verilere; güvenilirlik analizi, betimsel analizler, korelasyon ve aracılık analizi yapılmıştır. Yapılan analizler ile sosyal medya pazarlamasının bandwagon etkisi ve yeşil ürün satın alma niyetini etkilediği ancak bandwagon etkisinin yeşil ürün satın alma niyetini etkilemediği ve sosyal medya pazarlamasının yeşil ürün satın alma niyeti üzerindeki etkisinde bandwagon etkisinin aracı rolünün bulunmadığı sonucu elde edilmiştir

Süpermarket tüketicileri ve perakendecileri arasında talep edilen ile satın alınması istenen ürünler arasında rekabet vardır. Bir süpermarkette ithal ürünlerin teşhirinde kullanılan fiziksel sunum araçları bir dizi farklılığa sahiptir. Bunlar, ürün ve müşterinin buluşmasını sağlayan market içi yerleşimi içeren dışsal faktörler sınıfında değerlendirilmektedir. İthal ürünlerde menşe ülke imajının algılanan kaliteye etkisi ve tüketiciye transfer olan imaj göstergesi önemli içsel faktörlere ait göstergelerdendir. Çalışmamızda, süpermarket raf planlamasında ithal ürün teşhir standının satın alma aksiyonunda rolünü araştırmak amacıyla gerçek hayattaki bir süpermarketi ziyaret eden tüketiciler üzerinde deney uygulanmıştır. Bildirimiz alanında yapılan uygulamalara göre yeni bir bulgu sunmaktadır. Çalışmamızda, ithal ürün teşhir standının tüketicilerin ithal ürün satın alma aksiyonu kararlarında etkisinin olduğu, ancak bu etkinin negatif yönde olduğu sunucuna ulaştık. Tüketici tercihlerini pozitif yönde etkilemesi beklenen ithal ürün teşhir standının, tüketicinin fiyat hassasiyetini arttırmasına ve beraberinde de negatif etkiye neden olduğu düşünülmektedir.

Süpermarket tüketicileri ve perakendecileri arasında talep edilen ile satın alınması istenen ürünler arasında rekabet vardır. Bir süpermarkette ithal ürünlerin teşhirinde kullanılan fiziksel sunum araçları bir dizi farklılığa sahiptir. Bunlar, ürün ve müşterinin buluşmasını sağlayan market içi yerleşimi içeren dışsal faktörler sınıfında değerlendirilmektedir. İthal ürünlerde menşe ülke imajının algılanan kaliteye etkisi ve tüketiciye transfer olan imaj göstergesi önemli içsel faktörlere ait göstergelerdendir. Bu çalışmada, süpermarket raf planlamasında ithal ürün teşhir standının satın alma aksiyonunda rolünü araştırmak amacıyla gerçek hayattaki bir süpermarketi ziyaret eden tüketiciler üzerinde deney uygulanmıştır. Çalışma, alanında yapılan uygulamalardan farklı olarak ithal ürün teşhir standının tüketicilerin ithal ürün satın alma aksiyonu kararlarında etkisinin olduğu, ancak bu etkinin negatif yönde olduğu sunucunu ortaya çıkarmıştır. Tüketici tercihlerini pozitif yönde etkilemesi beklenen ithal ürün teşhir standının, tüketicinin fiyat hassasiyetini arttırmasına ve beraberinde de negatif etkiye neden olduğu düşünülmektedir.

Bu çalışma, dijital yerlilerin sohbet robotlarını kullanma niyetleri ve alışkanlığa dönüştürme durumlarını araştırmaktadır. Toplamda 362 yanıt, yapısal eşitlik modellemesi kullanılarak analiz edildi. Sonuçlara göre algılanan fayda, kişiselleştirme, motivasyonel haz ve tüketici yenilikçiliğinin, kullanım niyetini olumlu yönde etkilediği ancak kullanım kolaylığının, kullanım niyeti üzerinde anlamlı etkisinin olmadığı görülmüştür. Yine kullanım kolaylığı, tüketici yenilikçiliği ve kullanım niyetinin, alışkanlığı olumlu yönde etkilediği görülürken, algılanan fayda, kişiselleştirme ve motivasyonel hazın, alışkanlık üzerinde olumlu etkisinin bulunmadığı görülmüştür.

When purchasing products or services online, consumers often try to mitigate uncertainties about the product or service by reading online customer reviews. However, in today’s era of easily accessible and abundant information, this often creates an unnecessary information overload for consumers, leading to poor decision-making. Retrieval-Augmented Generation (RAG), a developing area of artificial intelligence, can transform this information overload from customer reviews into an interactive question-and-answer application. For this research, a RAG based question-and-answer application was developed from online customer reviews of cruise ships. In this context, semi-structured interviews were conducted with participants who have varying levels of experience with cruise travel, to analyze their views on the application considering information overload and strategies rooted from Uncertainty Reduction Theory (URT). This study not only explores the shift in information-seeking strategies of cruise consumers in response to emerging technologies but also contributes to understanding the potential of AI-supported technologies to change traditional information-seeking strategies.

Günümüzdeki teknolojik gelişmelerle birlikte havayolu işletmeleri iş süreçlerine chatbotları dahil etmeye başlamıştır. Havayolu işletmelerinin chatbotları, müşterilere rezervasyondan check-in işlemlerine kadar çok geniş bir alanda destek sağlamaktadır. Ancak, alan yazında chatbotların müşteri deneyimi üzerindeki etkisi ve kabulüne ilişkin sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu çalışma, güven, algılanan fayda ve algılanan kullanım kolaylığı gibi faktörlerin chatbotların kullanım niyeti üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Araştırma verileri Türkiye’de havayolu ile seyahat eden 122 katılımcıdan toplanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular güvenin algılanan fayda ve algılanan kullanım kolaylığı üzerinde pozitif etkisi olduğunu göstermiştir. Ayrıca, algılanan faydanın ve algılanan kullanım kolaylığının kullanım niyetini artırdığı ortaya çıkarılmıştır. Araştırma bulguları akademisyenler ve pazarlama uygulayıcıları için değerli çıktılar sağlamaktadır.

Dijital çağda, markalar için online şikayetler, uzun vadeli müşteri memnuniyeti ve sadakatini destekleyen önemli geri bildirim kaynağıdır. Hızlı müşteri yanıtı ve etkili şikâyet yönetimi kritik öneme sahiptir. Araştırmada rekabet gücü sağlayan müşteri odaklılık, marka imajının tüketicilerin deneyimleriyle şekillenmesi ve şikâyet yönetiminin öneminin altı çizilirken, teknolojik yeniliklerin müşteri şikayetlerinin etkin yönetimine katkı sağladığı ele alınır. Araştırmanın amacı, online müşteri şikayetlerinin marka yönetimiyle başarılı bir şekilde ele alındığında müşteri memnuniyeti ve marka imajını nasıl etkilediğini açıklığa kavuşturmaktır. Dünya ve Türkiye sıralamalarında belirli bir konumda olan online şikâyet sitesi şikayetvar.com'dan elde edilen veri seti ile içerik analizi ile betimsel olarak analiz edilmiştir. Brand Finance Turkey 100 raporundaki ilk dört hazır giyim markası içerisinden LCW (LC Waikiki) ve Vakko markalarına ait 01.01.2023-31.12.2023 tarih aralığında toplam 4651 şikâyet MAXQDA ve SPSS programları kullanılarak frekans dağılımları ve şikâyet sayıları, cevaplama süreleri, alt kod dağılımları, churn frekansları, memnuniyet oranları ve kelime bulutları gibi tematik analizler gerçekleştirilmiştir.

Products supported by artificial intelligence in digital technologies have started to take an important place in companies' marketing activities and customer experience design. In particular, existing experience scales are not sufficient to measure the experience of interacting with artificial intelligence-enabled products. The study identified people who use AI-enabled products in banking as the research population and examined the impact of AI-enabled products on customer satisfaction and loyalty. Reliability, validity, construct and discriminant validity of the scales were analysed using SmartPLS software. According to the research findings, the AI-enabled customer experience has a positive effect on customer satisfaction and loyalty.

Kişiselleştirilmiş reklamlar günümüzde internet ortamındaki pazarlama faaliyetlerinde sıkça kullanılan tutundurma araçlarından birisidir. Bununla birlikte, kişiselleştirilmiş reklamlar hem tüketicilerin satın alma davranışlarının yönlendirilmesinde, hem de pazarlama faaliyetlerinin hedeflenen sonuçlara ulaşabilmesinde büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, kişiselleştirilmiş reklamların anlık satın alma davranışı üzerindeki etkilerini incelemektedir. İlgili amaç kapsamında çalışma, Türkiye'de ikamet eden 400 bireysel tüketiciden çevrimiçi anket yöntemiyle elde edilen birincil veriler aracılığı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmada oluşturulan hipotezler IBM SPSS 25.0 programı kullanılarak çoklu regresyon analizleriyle test edilmiştir. Çalışma sonucunda, kişiselleştirilmiş reklamlara yönelik algı ve tutumların anlık satın alma davranışları üzerinde anlamlı etkisi olduğu tespit edilmiştir.

Psikoloji alanındaki araştırmalar bireylerin bağımsız tahminlerinin genellikle doğru sonuçlar verdiğini gösterdiğini vurgulamakta ancak uzmanların tahminlerinin beklenen doğrulukta olmadığı görülmektedir. Bireylerin sosyal etkileşimlerinin, toplumsal normlar ve bağımsızlık kuralının ihlaliyle çapa etkisine neden olabileceği düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı tüketici davranışlarını incelemek için kullanılan kitlelerin bilgeliği iddiası, bireylerin diğerlerinin tahminlerinden etkilenme ve alakasız ipuçlarını çapa olarak kullanma eğiliminin olup olmadığının incelenmesidir. Bu amaçla, Pamukkale Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencileri üzerinde farklı deney tasarımları kullanılarak üç adet çalışma yapılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgular, kitlelerin bilgeliği konusunda kesin bir kanıt sunmamaktadır. Bireyler, bilmedikleri konularda tahmin yaparken diğerlerinden etkilenme eğilimindedirler ve bilmedikleri konulardaki tahminlerinde çapa etkisinin izleri gözlemlenebilmektedir. Öğrencilerin kimlik numaralarını bir çapa olarak kullandığına dair kanıt bulunsa da, bu işaretin negatif etkilerini açıklayacak bir gerekçe henüz bulunmamaktadır.

Kişiler farklı tip uyaranları zihinlerinde kolay veya zor şekilde işlemektedirler. Örneğin akıcısız(akıcı) bir yazı tipi zihinsel olarak daha zor(kolay) işlenmektedir. Aynı şekilde bazı eylemler de bireylerin zihninde somut veya soyut olarak kurgulanmaktadır. Örneğin kitap okumak, bilgi edinmek veya satırları takip etmek şeklinde kurgulanabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, bu iki zihinsel sürecin tüketicilerin tercihlerini nasıl şekillendirdiğini ortaya çıkarmaktır. Bu amaçla kurgusal düzeyin, bilişsel akıcısızlıkla ilişkisi ve akıcı(akıcısız) marka tercihlerini etkileyip etkilemediği araştırılmıştır. Bu bağlamda 305 katılımcıya çevrim içi anket formu uygulanmıştır. Araştırma sonucunda kurgusal düzey ile bilişsel akıcısızlık arasında pozitif yönde anlamlı bir etki ortaya konmuştur. Ayrıca kurgusal düzeyi yüksek olan bireyler, kurgusal düzeyi düşük olan bireylerle karşılaştırıldığında, akıcısız markayı seçme olasılıklarının neredeyse 1.5 kat fazla olduğu ortaya konmuştur. Bulgular ışığında pratik ve teorik katkılar tartışılmıştır.

Yapay zekâ teknolojisindeki ilerlemeler, dijital pazarlamada sanal influencerların (SI'lar) yükselişine yol açmıştır. Bu çalışma, uyarıcı-organizma-tepki (S-O-R) modelini kullanarak Z kuşağı tüketicilerinin SI'lara ve markaya yönelik tutumlarının davranışsal niyet üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Instagram kullanıcıları olan 175 üniversite öğrencisi (%61 kadın, Ortyaş = 20,75, SS. = 2,01) üzerinden toplanan veriler yapısal eşitlik modellemesi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, SI’ya yönelik tutumun marka tutumunu pozitif yönde etkilediği ve marka tutumun da eWOM ve satın alma niyetini artırdığı belirlenmiştir. Öte yandan, SI’ya yönelik tutumun satın alma niyeti üzerinde doğrudan bir etkisi bulunamamıştır. Post hoc analizi sonucuna göre, SI’ya yönelik tutum hem paralel hem de seri bir şekilde marka tutumu ve eWOM vasıtasıyla satın alma niyetini dolaylı olarak etkilediği tespit edilmiştir. Bu çalışma, SI'ların dijital pazarlamadaki önemini ortaya koyarak, pazarlamacılara bu yeni alanı nasıl daha etkili kullanacaklarına dair önemli iç görüler sunmaktadır.